Question 1

Heeft een OR in een stichting dezelfde rechten als in een BV?

Accepted Answer

In grote lijnen wel. De WOR maakt geen onderscheid naar rechtsvorm: zodra een stichting 50 of meer werknemers heeft, is zij verplicht een ondernemingsraad in te stellen. De rechten van die OR, het adviesrecht, het instemmingsrecht en het informatierecht, zijn in beide gevallen gelijk.
Toch zijn er praktische verschillen. In een stichting ontbreekt de aandeelhoudersvergadering als correctiemechanisme. De Raad van Toezicht vervult bij stichtingen de toezichthoudende rol, maar die heeft formeel een andere verhouding tot de OR dan een aandeelhouder in een BV. Besluiten die in een BV op aandeelhoudersniveau worden genomen, vallen daarmee soms buiten het directe bereik van de OR in een stichting.
Een ander punt is de benoeming van bestuurders. Bij stichtingen geldt op grond van artikel 2:297 BW een versterkt aanbevelingsrecht voor de OR als het gaat om benoeming van toezichthouders bij grote stichtingen die onder het structuurregime vallen. De OR kan dan een bindende voordracht doen voor een derde van de toezichthouders.
Kortom: de formele rechten zijn gelijk, maar de context waarin de OR opereert verschilt. Stichtingen zijn vaak non-profit of semi-publiek, wat andere bestuurlijke dynamiek oplevert. Een OR in een stichting doet er goed aan de eigen statuten en het eventuele toezichthoudend orgaan goed te kennen.

Question 2

Hoe verhoudt de OR zich tot de Raad van Toezicht in een stichting?

Accepted Answer

De WOR regelt de verhouding tussen de OR en de bestuurder, in een stichting is dat doorgaans de directeur-bestuurder. De Raad van Toezicht (RvT) staat daar formeel buiten; de OR heeft geen overlegverplichting met de RvT.
In de praktijk is dit genuanceerder. Wanneer de RvT besluiten neemt die de onderneming ingrijpend raken, denk aan fusie, een ingrijpende reorganisatie of benoeming van een nieuwe bestuurder, heeft de OR mogelijk toch rechten. Artikel 25 WOR (adviesrecht) en artikel 27 WOR (instemmingsrecht) zijn van toepassing ongeacht of het besluit formeel door de bestuurder of door de RvT wordt genomen, zolang het besluit de onderneming aangaat.
Het Hof Amsterdam heeft in meerdere uitspraken geoordeeld dat de OR zijn rechten ook kan inroepen richting de RvT als die feitelijk de ondernemer is in de zin van de WOR. Bij stichtingen in de zorg, onderwijs of welzijn is dit een terugkerend vraagstuk.
Praktisch advies: leg in het reglement of in overleg met de RvT vast wanneer de OR bij RvT-besluitvorming betrokken wordt. Dat voorkomt discussies achteraf.

Question 3

Hoe werkt medezeggenschap in een hybride structuur van stichting en BV?

Accepted Answer

Hybride structuren, waarbij een stichting en een of meerdere BV's samenwerken of waarbij een stichting de aandelen van een BV houdt, leveren in de praktijk complexe medezeggenschapsvragen op.
De kernvraag is altijd: wie is de ondernemer in de zin van de WOR? Dat is degene die de onderneming in stand houdt. Als de stichting feitelijk de beslissingsbevoegdheid heeft maar de werknemers in dienst zijn bij de BV, dan heeft de OR bij de BV zijn rechten, maar kan hij geconfronteerd worden met besluiten die op stichtingsniveau zijn genomen.
In zulke gevallen kan de OR een beroep doen op de vennootschappelijke doorwerking: als de stichting de BV domineert en feitelijk de ondernemer is, dient de OR van de BV zijn rechten ook richting de stichting te kunnen uitoefenen. Dit volgt uit artikel 25 lid 1 onder e en f WOR (besluiten over samenwerking of overdracht van zeggenschap).
Soms is het verstandig een gemeenschappelijke ondernemingsraad (GOR) in te stellen voor meerdere entiteiten, zodat medezeggenschap niet tussen de wal en het schip valt. TAAI-consult begeleidt OR-en bij het analyseren van zulke structuren en bij het positioneren richting zowel de BV-bestuurder als het stichtingsbestuur.

Question 4

Hoe verhouden de OR en de cliëntenraad zich in een stichting?

Accepted Answer

De OR en de cliëntenraad (CR) zijn aparte medezeggenschapsorganen met een eigen wettelijke grondslag. De OR is gebaseerd op de WOR en behartigt de belangen van werknemers. De cliëntenraad is gebaseerd op de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 (Wmcz 2018) en behartigt de belangen van cliënten.
Beide organen kunnen adviesrechten hebben over hetzelfde besluit, denk aan een reorganisatie van zorgteams of een fusie. De bestuurder moet dan met beide organen overleg voeren, maar er is geen verplichting tot afstemming tussen de OR en de CR onderling.
In de praktijk is samenwerking wel zinvol. Bij beslissingen die zowel personeel als cliënten raken, versterken OR en CR elkaars positie als zij gezamenlijk optrekken. Sommige stichtingen hebben hiervoor een gezamenlijk overlegplatform ingesteld.
Let op: de bevoegdheden zijn strikt gescheiden. De OR mag niet namens cliënten spreken en omgekeerd. Verwarring over dit onderscheid leidt soms tot onduidelijkheid over wie welk advies of welke instemming moet geven.

Question 5

Moet de OR worden betrokken bij de benoeming van bestuurders in een stichting?

Accepted Answer

Dat hangt af van de situatie. De WOR kent twee instrumenten die relevant zijn bij benoemingen.
Ten eerste het aanbevelingsrecht (artikel 30 WOR): bij benoeming, schorsing of ontslag van de bestuurder heeft de OR het recht een aanbeveling te doen. De ondernemer mag daar gemotiveerd van afwijken, maar is dit pas verplicht als de OR bezwaar maakt. In de praktijk wordt dit recht te weinig gebruikt.
Ten tweede het versterkt aanbevelingsrecht bij grote stichtingen die onder het structuurregime vallen (artikel 2:268/297 BW): de OR heeft dan het recht een bindende voordracht te doen voor een derde van de leden van de Raad van Toezicht. De Ondernemingskamer kan een voordracht alleen afwijzen op beperkte gronden.
Stichtingen die niet onder het structuurregime vallen kennen dit versterkte recht niet automatisch, maar de OR kan in zijn reglement of via onderhandelingen met het bestuur aanvullende afspraken vastleggen.
Praktisch: zorg dat de OR tijdig betrokken wordt bij een benoemingsprocedure. Als de beslissing eenmaal genomen is, staat de OR met lege handen.

Question 6

Wat is het primaat van de politiek en wat betekent dat voor de OR?

Accepted Answer

Het primaat van de politiek is een principe dat in artikel 46d WOR is vastgelegd voor overheidsorganisaties. Het houdt in dat besluiten die zijn voorbehouden aan de politiek, zoals besluiten over beleid, regelgeving of de democratisch gelegitimeerde inrichting van de overheidsorganisatie, niet onder het adviesrecht van de OR vallen.
In de praktijk betekent dit dat een gemeenteraadsbesluit over bezuinigingen, een kabinetsbesluit over reorganisatie van een ministerie of een fusie van gemeenten niet altijd ter advisering aan de OR hoeft te worden voorgelegd. Het politieke orgaan heeft in dergelijke gevallen voorrang boven de medezeggenschapsregels.
Maar het primaat van de politiek heeft grenzen. De uitvoering van politieke besluiten, hoe de reorganisatie concreet wordt vormgegeven, welke medewerkers welke functies krijgen, hoe de arbeidsomstandigheden worden geregeld, valt wél onder de bevoegdheid van de OR. Artikel 46d lid 2 WOR bepaalt expliciet dat de OR zijn rechten behoudt voor zover het uitvoeringsbeslissingen betreft.
De grens tussen 'politiek besluit' en 'uitvoeringsbeslissing' is in de praktijk diffuus en leidt regelmatig tot geschillen. OR-en die actief zijn bij overheden doen er goed aan dit onderscheid scherp in de gaten te houden.

Question 7

Heeft de OR adviesrecht bij politieke besluiten over reorganisatie?

Accepted Answer

Gedeeltelijk. Dit is precies het terrein waarop het primaat van de politiek zijn meest praktische betekenis heeft.
Als een politiek orgaan, gemeenteraad, Provinciale Staten, de ministerraad, een principebesluit neemt tot reorganisatie, dan valt dat besluit op zichzelf buiten het adviesrecht van de OR. Het democratisch mandaat van het politieke orgaan gaat hier voor.
Wat wel onder het adviesrecht valt, zijn de uitvoeringsbesluiten die de bestuurder neemt op grond van dat politieke mandaat: de concrete inrichting van de nieuwe organisatie, de personele plaatsingsprocedures, de functiehuizen, de herplaatsingsregelingen. Dit volgt uit artikel 46d lid 2 WOR.
De praktijk is weerbarstig. Bestuurders proberen soms de uitvoeringsfase zo smal mogelijk te definiëren om het adviesrecht te beperken. De OR moet alert zijn op dit mechanisme en zo vroeg mogelijk zijn betrokkenheid claimen, bij voorkeur al in de fase waarin de uitvoeringsplannen worden opgesteld.
Een advies van de OR over de reorganisatie-uitvoering dient tijdig te worden gevraagd: vóórdat de beslissing feitelijk wordt genomen. Een OR die pas achteraf om advies wordt gevraagd, staat juridisch sterk als hij bij de Ondernemingskamer een beroep doet op artikel 26 WOR.

Question 8

Welke rechten behoudt de OR bij ambtelijke organisaties ondanks het primaat van de politiek?

Accepted Answer

Ondanks het primaat van de politiek behoudt de OR substantiële rechten. Het primaat is een uitzondering op het adviesrecht, geen vrijbrief voor de bestuurder om de OR buiten spel te zetten.
De volgende rechten blijven volledig intact:

Instemmingsrecht (artikel 27 WOR): bij regelingen over arbeidsomstandigheden, werktijden, beloningssystemen, personeelsbeoordeling e.d. geldt het instemmingsrecht onverkort, ook bij overheidsorganisaties.
Initiatiefrecht (artikel 23 lid 3 WOR): de OR mag altijd voorstellen doen aan de bestuurder, ook over onderwerpen die raken aan politieke besluiten.
Informatierecht (artikel 31 WOR): de bestuurder is verplicht de OR tijdig te informeren over de gang van zaken in de organisatie, inclusief plannen die volgen uit politieke besluitvorming.
Adviesrecht over uitvoering: zoals vermeld in artikel 46d lid 2 WOR, behoudt de OR zijn adviesrecht voor de uitvoering van politieke besluiten.

De sleutel is het tijdig claimen van deze rechten en het goed vastleggen van de grens tussen politiek besluit en uitvoering. OR-en die actief zijn bij gemeenten, provincies of rijksoverheid doen er verstandig aan dit thematisch te agenderen, bij voorkeur vóór er concrete besluiten spelen.

Question 9

Kan de OR het primaat van de politiek ter discussie stellen?

Accepted Answer

Ja, dat is mogelijk, maar het vraagt om zorgvuldig juridisch handwerk.
Het primaat van de politiek is niet absoluut. Als een bestuurder ten onrechte stelt dat een besluit onder het politieke primaat valt en daarmee het adviesrecht van de OR omzeilt, kan de OR dat aanvechten. De weg daarvoor loopt via de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam (artikel 36 WOR jo. artikel 26 WOR).
De OR moet dan aannemelijk maken dat het betreffende besluit geen zuiver politiek besluit is, maar een uitvoeringsbesluit waarover hij had moeten worden geraadpleegd. De Ondernemingskamer toetst dit inhoudelijk.
In de jurisprudentie zijn gevallen bekend waarbij de Ondernemingskamer oordeelde dat een besluit ten onrechte als politiek werd aangemerkt. Dit geeft de OR leverage om de bestuurder te bewegen zijn rechten alsnog te erkennen.
Praktisch advies: stel het primaat van de politiek niet pas ter discussie nadat de beslissing al is gevallen. Dat is te laat voor een effectief advies. Reageer zo vroeg mogelijk, zodra de bestuurder aangeeft dat hij meent geen advies te hoeven vragen.

Question 10

Wie is verantwoordelijk voor de personele gevolgen van politieke besluiten?

Accepted Answer

De bestuurder. Hoewel het politieke besluit zelf buiten de invloedssfeer van de bestuurder kan liggen, is hij wél verantwoordelijk voor de manier waarop dat besluit wordt uitgevoerd, inclusief de personele consequenties.
Artikel 46d lid 2 WOR is hier duidelijk over: de bestuurder is verantwoordelijk voor de uitvoering van politieke besluiten en dient daarvoor de medezeggenschapsrechten van de OR te respecteren. Dit omvat:

Plaatsingsprocedures bij reorganisatie
Sociaal plan en arbeidsvoorwaardenafspraken
Herplaatsing en van-werk-naar-werk-trajecten
Communicatie richting medewerkers

In de praktijk probeert een bestuurder soms de verantwoordelijkheid voor personele gevolgen af te schuiven op het politieke besluit: "Ik had geen keus." Dat is juridisch onjuist. De OR kan en moet de bestuurder aanspreken op zijn uitvoeringsverantwoordelijkheid en dient tijdig om advies te vragen over de concrete uitwerking.
Als de bestuurder zijn verantwoordelijkheid niet neemt, staat voor de OR de weg naar de Ondernemingskamer open.

Question 11

Wat houdt het informatierecht van de OR in op grond van artikel 31 WOR?

Accepted Answer

Artikel 31 WOR verplicht de ondernemer om de OR tijdig alle inlichtingen en gegevens te verstrekken die hij voor de vervulling van zijn taak redelijkerwijs nodig heeft. Het gaat om een actieve informatieplicht: de bestuurder hoeft niet te wachten tot de OR vraagt, maar dient relevante informatie proactief te delen.
De wet kent twee vormen:

Actieve informatieplicht: de bestuurder verstrekt uit eigen beweging informatie over de gang van zaken en voorgenomen besluiten (artikel 31 lid 1 WOR).
Passieve informatieplicht: de OR kan zelf informatie opvragen. De bestuurder is verplicht die te verstrekken tenzij hij een zwaarwegend bedrijfsbelang heeft (artikel 31 lid 2 WOR).

Artikel 31b WOR specificeert welke financiële informatie de bestuurder sowieso jaarlijks moet verstrekken: de jaarrekening, het jaarverslag en relevante prognoses.
Een weigering om informatie te verstrekken kan door de OR worden aangevochten bij de kantonrechter (artikel 36 WOR). De OR dient daarvoor aan te tonen dat de gevraagde informatie redelijkerwijs nodig is voor zijn taakvervulling.
In de praktijk geldt: een OR die actief gebruikmaakt van zijn informatierecht, staat sterker in elke overlegsituatie. Vraag gestructureerd om informatie en leg weigeringen schriftelijk vast.

Question 12

Wanneer moet de bestuurder de OR informeren en wat is 'tijdig'?

Accepted Answer

"Tijdig" is een sleutelbegrip in de WOR, maar het is niet in exacte termijnen vastgelegd. De wet stelt dat de OR zijn advies of instemming moet kunnen geven voordat de beslissing onomkeerbaar is genomen. Informatie die pas wordt gedeeld als de beslissing al vaststaat, is te laat.
De Hoge Raad en de Ondernemingskamer hebben in meerdere uitspraken duidelijk gemaakt wat tijdig betekent in de context van advies- en instemmingsaanvragen:

De OR moet voldoende tijd hebben om het vraagstuk te analyseren, deskundigen te raadplegen en een weloverwogen standpunt in te nemen.
Er moet ruimte zijn voor overleg met de bestuurder en voor het beïnvloeden van het besluit. Als de uitkomst al vast staat, is er formeel geen advies meer mogelijk.

Bij de artikel 24-vergadering (overlegvergadering) heeft de wetgever het uitgangspunt verankerd dat de bestuurder de OR informeert over beleidsplannen in een vroeg stadium, vóór besluitvorming. Dit is precies bedoeld om tijdigheid te waarborgen.
Praktisch: als een bestuurder een adviesaanvraag indient en tegelijk aangeeft dat de beslissing over twee weken genomen wordt, heeft de OR het recht te protesteren en meer tijd te eisen. Leg dit schriftelijk vast om bij de Ondernemingskamer te kunnen aantonen dat tijdigheid is geschonden.

Question 13

Wat is het verschil tussen de actieve en passieve informatieplicht jegens de OR?

Accepted Answer

De WOR maakt onderscheid tussen twee vormen van informatieplicht, die allebei op de ondernemer rusten.
Actieve informatieplicht (artikel 31 lid 1 WOR): de ondernemer verstrekt uit eigen beweging alle inlichtingen die de OR nodig heeft. Hij hoeft hier niet om gevraagd te worden. Dit geldt onder meer voor financiële informatie (artikel 31b WOR) en voor informatie over voorgenomen besluiten die de OR raken.
Passieve informatieplicht (artikel 31 lid 2 WOR): de OR vraagt zelf om informatie en de ondernemer is verplicht die te verstrekken. De enige grond voor weigering is een zwaarwegend belang, denk aan concurrentiegevoelige informatie of informatie die derden zou schaden. Dat belang moet de ondernemer aantonen; het is geen vrijbrief om informatie achter te houden.
In de praktijk is het onderscheid relevant bij conflicten over informatieverstrekking. Als een bestuurder stelt dat hij niks heeft achtergehouden omdat de OR nooit heeft gevraagd, kan de OR hem wijzen op de actieve plicht. Omgekeerd kan de bestuurder bij een beroep op het passieve recht een zwaarwegend belang inroepen; dat kan de OR betwisten als dat belang niet overtuigend is.
Een OR die zijn informatierecht serieus neemt, vraagt regelmatig en gestructureerd, en legt weigeringen vast als potentieel bewijs.

Question 14

Welke rol speelt het informatierecht bij de artikel 24-vergadering?

Accepted Answer

De artikel 24-vergadering (overlegvergadering) is hét moment waarop de actieve informatieplicht van de bestuurder tot leven komt. Artikel 24 WOR verplicht de bestuurder om in deze vergadering de OR te informeren over zijn algemeen beleid en de te verwachten gang van zaken, inclusief voorgenomen besluiten.
Dit informatierecht bij de artikel 24-vergadering heeft een strategisch karakter: het gaat niet alleen om feitelijke informatie, maar om het delen van plannen en intenties in een fase waarin de OR die nog kan beïnvloeden. De wetgever heeft de artikel 24-vergadering juist bedoeld als vroeg signaleringspunt.
In de praktijk gebruiken OR-en de artikel 24-vergadering te weinig als informatieplatform. Ze wachten op formele advies- of instemmingsaanvragen, terwijl de OR in de artikel 24-vergadering al had kunnen signaleren dat een bepaald plan in de maak was.
Een goed gebruik van het informatierecht bij de artikel 24-vergadering betekent: actief doorvragen, de vergadering niet alleen als ritueel zien maar als strategisch overlegmoment, en het verslag zo opstellen dat de ontvangen informatie goed gedocumenteerd is, ook voor latere procedures.

Question 15

Mag de OR externe deskundigen inschakelen om informatie te beoordelen?

Accepted Answer

Ja. Artikel 22 WOR geeft de OR het recht externe deskundigen in te schakelen als dat voor de vervulling van zijn taak nodig is. De kosten komen voor rekening van de ondernemer, tenzij de ondernemer bezwaar heeft tegen de kosten en de partijen overeenstemming bereiken of de kantonrechter oordeelt.
Dit recht is bijzonder relevant in het kader van het informatierecht. Als een bestuurder financiële informatie verstrekt die de OR niet kan beoordelen, een jaarrekening, een businesscase, een due-diligence-rapport, heeft de OR het recht een accountant, jurist of andere deskundige in te schakelen om die informatie te analyseren.
De grenzen van dit recht:

De deskundige moet worden ingeschakeld voor een taak die de OR redelijkerwijs nodig heeft.
De ondernemer mag bezwaar maken tegen de kosten als die buitenproportioneel zijn. De kantonrechter beslist bij geschil.
De deskundige valt onder de geheimhoudingsplicht als die geldt voor de informatie.

Praktisch: informeer de bestuurder vooraf over het inschakelen van een deskundige en de verwachte kosten. Dat voorkomt discussies en maakt het makkelijker om de kosten vergoed te krijgen.

Question 16

Mogen notulen van OR-vergaderingen geheim worden gehouden voor de bestuurder?

Accepted Answer

Ja. OR-vergaderingen zijn besloten; de bestuurder heeft geen recht om aanwezig te zijn bij interne beraadslagingen van de OR en heeft ook geen recht op de notulen van die vergaderingen. De OR bepaalt zelf over de verspreiding van zijn eigen notulen.
Dit is een logisch uitvloeisel van de onafhankelijke positie van de OR. Als de OR zijn standpunten intern moet kunnen vormen zonder dat de bestuurder meeleest, dan hoort daarbij ook vertrouwelijkheid van de notulen.
Wel geldt dat de OR de bestuurder informeert over genomen besluiten en over zijn standpunten, maar dat kan via een officieel schrijven of een vergaderverslag dat specifiek voor de bestuurder is opgesteld, niet noodzakelijk via de interne notulen.
Bijzondere situatie: als de OR en bestuurder een gezamenlijk overleg hebben (de overlegvergadering), worden van dat overleg wél notulen opgesteld die voor beide partijen beschikbaar zijn. Die notulen betreffen het gezamenlijke overleg, niet de interne beraadslagingen.
Let op: als de OR geheimhouding oplegt aan zijn eigen leden over bepaalde informatie, geldt dat ook jegens de achterban. Maar de OR kan de bestuurder niet dwingen zijn notulen in te zien, en omgekeerd.

Question 17

Wat mag de bestuurder geheim houden voor de OR?

Accepted Answer

De bestuurder kan op grond van artikel 20 WOR geheimhouding opleggen aan de OR voor specifieke informatie die hij deelt. Hij mag dit echter niet zonder meer doen, geheimhouding vereist een geldige reden en moet zorgvuldig worden opgelegd.
Geldige gronden voor geheimhouding zijn:

Commercieel gevoelige informatie (concurrentie-overwegingen, prijsbeleid, overnameplannen)
Persoonsgegevens van derden
Informatie waarvan openbaarmaking juridische of financiële schade veroorzaakt
Informatie die wettelijk vertrouwelijk is

De bestuurder heeft echter geen algemene bevoegdheid om alles geheim te houden. Als hij structureel weigert informatie te delen op grond van geheimhouding, kan de OR dat aanvechten bij de kantonrechter.
Wat de bestuurder niet mag: geheimhouding gebruiken als excuus om het informatierecht van de OR te omzeilen. Als de OR aannemelijk kan maken dat de gevraagde informatie nodig is voor zijn taak en er geen zwaarwegend belang is om het te weigeren, staat de OR sterk.
Praktisch: vraag bij geheimhouding altijd om de grond te onderbouwen. Een vage verwijzing naar 'bedrijfsbelang' is onvoldoende.

Question 18

Hoe lang mag geheimhouding duren bij informatie die de bestuurder deelt met de OR?

Accepted Answer

Geheimhouding die op grond van artikel 20 WOR is opgelegd, is in beginsel tijdelijk. De wet bepaalt dat de geheimhouding voortduurt zolang de bestuurder dat aangeeft. Hij dient dit bij het opleggen van de geheimhouding te vermelden, al dan niet met een concrete einddatum of een omschrijving van de omstandigheid die de geheimhouding doet eindigen (zoals publicatie van een besluit of afronding van een overname).
Een onbeperkte geheimhoudingsplicht voor onbepaalde tijd is problematisch. De OR kan in zo'n geval bij de kantonrechter opkomen tegen de geheimhouding als die zijn taak belemmert.
Bijzonder aandachtspunt: geheimhouding geldt voor OR-leden persoonlijk, maar sluit niet uit dat de OR als orgaan het onderwerp bespreekt in zijn eigen vergadering. OR-leden mogen onderling over de geheime informatie spreken, maar mogen die niet naar buiten brengen.
Als geheimhouding eindigt, doordat de bestuurder aangeeft dat die vervallen is, of doordat de omschrijving van de reden niet meer opgaat, vervalt ook de geheimhoudingsplicht voor OR-leden automatisch. Het is verstandig dit schriftelijk te bevestigen om onduidelijkheid te voorkomen.

Question 19

Hoe gaat de OR om met geheimhouding bij overleg met de achterban?

Accepted Answer

Dit is een van de meest praktische spanningen in het OR-werk. De OR heeft de taak zijn achterban te informeren en te raadplegen, maar als hem geheimhouding is opgelegd, kan hij dat niet altijd volledig doen.
De hoofdregel is: geheimhouding geldt voor OR-leden en niet automatisch voor de achterban. Als de bestuurder geheimhouding oplegt, mag de OR de betreffende informatie niet delen met medewerkers. Doet een OR-lid dat toch, dan is hij persoonlijk aansprakelijk en kan de bestuurder sancties opleggen.
Hoe hiermee om te gaan:

Transparant zijn over het bestaan van geheimhouding: de OR mag de achterban meedelen dat er informatie is waarover hij momenteel niet mag spreken. Dat is iets anders dan de informatie zelf delen.
De duur beperken: onderhandel met de bestuurder over een zo kort mogelijke geheimhoudingstermijn, zodat de achterban na afloop volledig geïnformeerd kan worden.
Bezwaar maken: als geheimhouding de OR structureel belemmert in zijn contacten met de achterban, kan de OR dat aankaarten bij de bestuurder of bij de kantonrechter.

Een OR die zijn achterban goed wil informeren, doet er verstandig aan geheimhouding kritisch te bezien en niet klakkeloos te accepteren.

Question 20

Wat kan de OR doen als de bestuurder te veel geheimhouding oplegt?

Accepted Answer

Als de bestuurder structureel of disproportioneel geheimhouding oplegt en daarmee het informatierecht van de OR feitelijk uitholt, heeft de OR meerdere opties.
Stap 1. Bespreek het in het overleg: Kaart de geheimhouding aan in de overlegvergadering. Vraag de bestuurder om de grond voor geheimhouding nader te onderbouwen. Leg zijn antwoord schriftelijk vast.
Stap 2. Schriftelijk bezwaar: Stuur de bestuurder een brief waarin de OR aangeeft welke informatie hij nodig heeft en waarom geheimhouding niet gerechtvaardigd is. Dit creëert een dossier.
Stap 3. Kantonrechter (artikel 36 WOR): De OR kan bij de kantonrechter een procedure starten als de bestuurder zijn informatierecht schendt. De rechter kan de bestuurder verplichten alsnog informatie te verstrekken.
Stap 4. Ondernemingskamer: Als geheimhouding leidt tot schending van het advies- of instemmingsrecht, kan de OR naar de Ondernemingskamer.
Preventief: maak afspraken in het reglement of in een protocol over de voorwaarden voor geheimhouding. Als dat van tevoren helder is, zijn discussies achteraf makkelijker te beslechten.

Question 21

Wat is het doel van de artikel 24-vergadering in de WOR?

Accepted Answer

De artikel 24-vergadering, ook wel overlegvergadering of voorbereidende vergadering genoemd, is het periodieke overleg tussen de OR en de bestuurder dat is voorgeschreven door artikel 24 WOR. Het doel is structureel en vroegtijdig overleg over de algemene gang van zaken van de onderneming.
Vier kerndoelen:

Vroege informatie-uitwisseling: de bestuurder informeert de OR over beleidsplannen voordat ze concreet worden. Zo kan de OR invloed uitoefenen op het moment dat het nog zinvol is.
Strategisch overleg: de vergadering is bedoeld als platform voor strategisch gesprek, niet alleen als formaliteit. OR en bestuurder kunnen van gedachten wisselen over de koers van de organisatie.
Agenderende functie van de OR: de OR kan zelf onderwerpen agenderen. Dat is een actief recht, geen gunst van de bestuurder.
Basis voor verdere rechten: de artikel 24-vergadering vormt de basis voor het inzetten van advies- en instemmingsrechten. Wat hier besproken is, kan later in een formele procedure worden ingeroepen.

De vergadering moet ten minste tweemaal per jaar plaatsvinden (artikel 24 lid 1 WOR), maar kan vaker worden gehouden. In de praktijk is één keer per kwartaal gangbaar bij organisaties met een actieve OR.

Question 22

Waarom wordt de artikel 24-vergadering vaak onderschat door de OR?

Accepted Answer

De artikel 24-vergadering wordt regelmatig gereduceerd tot een rituele bijeenkomst: de bestuurder presenteert de kwartaalcijfers, de OR luistert, en iedereen gaat weer naar huis. Dat is zonde, want de vergadering biedt meer ruimte dan veel OR-en benutten.
Redenen waarom de vergadering wordt onderschat:

Reactief patroon: OR-en wachten op adviesaanvragen in plaats van zelf de agenda te sturen. De artikel 24-vergadering is juist het moment om proactief te zijn.
Onduidelijkheid over bevoegdheden: OR-leden weten niet altijd dat ze het recht hebben zelf onderwerpen te agenderen en het gesprek te sturen.
Onvoldoende voorbereiding: als de OR de vergadering niet goed voorbereidt, verliest hij het initiatief aan de bestuurder.
Angst voor conflict: sommige OR-en vermijden scherpe vragen om de relatie met de bestuurder niet te verstoren. Dat belemmert effectief gebruik van de vergadering.

De artikel 24-vergadering is het meest strategische instrument dat de OR heeft, maar alleen als hij er actief gebruik van maakt. Een goed benutte artikel 24-vergadering voorkomt verrassingen bij latere adviesaanvragen en versterkt de positie van de OR structureel.

Question 23

Wat is het verschil tussen een artikel 24-vergadering en een adviesaanvraag op grond van artikel 25?

Accepted Answer

Ze dienen andere doelen en hebben een verschillende juridische status.
De artikel 24-vergadering is een periodiek overlegmoment over de algemene gang van zaken. Er worden geen formele besluiten genomen en er is geen verplichting om het advies van de OR te volgen. Het is een informatief en strategisch overleg, een gesprek over de richting van de organisatie voordat besluiten worden genomen.
De adviesaanvraag op grond van artikel 25 WOR is een formele procedure die geldt als de ondernemer een ingrijpend besluit wil nemen (zoals reorganisatie, fusie, overdracht van zeggenschap, sluiting van een vestiging). De bestuurder is verplicht om een schriftelijk advies te vragen. De OR heeft recht op voldoende informatie en voldoende tijd. Als de bestuurder afwijkt van het advies, moet hij dat gemotiveerd meedelen en geldt een wachttijd van één maand. De OR kan vervolgens naar de Ondernemingskamer.
Samengevat: de artikel 24-vergadering is het strategische voorportaal; de artikel 25-procedure is de formele rechtsbescherming. Een slimme OR gebruikt de artikel 24-vergadering om vroegtijdig invloed uit te oefenen, zodat hij bij de formele adviesaanvraag al goed gepositioneerd is.

Question 24

Hoe kan de OR de artikel 24-vergadering effectief benutten?

Accepted Answer

Effectief gebruik van de artikel 24-vergadering vraagt om voorbereiding, agenda-eigenaarschap en een actieve houding in het gesprek.
Vóór de vergadering:

Stel als OR een eigen agenda op en stuur die tijdig toe aan de bestuurder. Eis geen reactieve agenda maar een strategische.
Vraag vooraf om informatie die je nodig hebt: financiële prognoses, personeelsrapportages, beleidsstukken.
Bespreek intern welke signalen er zijn vanuit de achterban en welke thema's de OR wil agenderen.

Tijdens de vergadering:

Stel open, doorvragende vragen over plannen in een vroeg stadium. Dring aan op transparantie over beleidsintentties.
Noteer toezeggingen en onduidelijkheden. Leg die vast in het verslag.
Durf het gesprek te sturen als de bestuurder het onderwerp wil omzeilen.

Na de vergadering:

Stuur een verslag of bevestig de conclusies schriftelijk. Dit is bewijsmateriaal als later een formele procedure volgt.
Verwerk de signalen die zijn opgepikt in je werkplan en in de voorbereiding op formele adviesaanvragen.

Question 25

Mag of moet de Raad van Toezicht aanwezig zijn bij de artikel 24-vergadering?

Accepted Answer

De WOR regelt de artikel 24-vergadering als overleg tussen de OR en de bestuurder. De Raad van Toezicht (of Raad van Commissarissen) is daarin geen verplichte partij.
Artikel 24 lid 2 WOR bepaalt echter dat de OR het recht heeft te vragen dat een of meer leden van de Raad van Commissarissen/Raad van Toezicht aanwezig zijn bij de overlegvergadering als daarin onderwerpen worden besproken die de RvT betreffen. Dit is een recht van de OR, geen verplichting.
Wanneer is dit relevant?

Als de RvT besluiten heeft genomen of gaat nemen die de onderneming raken en die de bestuurder zelf niet kan toelichten.
Bij benoeming of ontslag van de bestuurder.
Bij vraagstukken over governance of toezicht waarbij de OR de RvT direct wil bevragen.

In de praktijk wordt dit recht zelden gebruikt, maar het is een krachtig instrument. Als de RvT feitelijk de beslissingen neemt, heeft de OR er belang bij hen ook in de vergadering te bevragen. Gebruik dit recht strategisch, niet als provocatie, maar als instrument om toegang te krijgen tot de echte besluitvormers.

Veelgestelde vragen over medezeggenschap

OR in een stichting

Primaat van de politiek

Informatierecht

Geheimhouding

Artikel 24-vergadering

Staat uw vraag er niet bij?